คือ โครงการลงทุนที่นำเงินของนักลงทุนหลายๆคน มารวมกันเป็นและบริหารเงินเหล่านั้น โดยมืออาชีพผู้มีความเชี่ยวชาญเพื่อสร้างผลตอบแทน ตามวิธีที่กำหนดไว้ โดยจะเฉลี่ยผลตอบแทนกับมาให้ผู้ลงทุนตามหน่วยการลงทุนนั้นๆ
สาเหตุที่นักลงทุนตัดสินใจเลือกลงทุนในกองทุนรวม
1. มีทุนทรัพย์จำนวนจำกัด
เนื่องจากนักลงทุนหลายๆคน อาจไม่ได้มีเงินออมมากมายนัก และส่วนตัวเองไม่สามารถกระจายการลงทุนในหลักทรัพย์ต่างประเภทได้มากพอ เพื่อลดความเสี่ยงจากการลงทุน
2. ไม่มีประสบการณ์ ความรู้ ความชำนาญในการลงทุน
เนื่องจากนักลงทุนบางส่วนอาจไม่มีความรู้ความเข้าใจในการลงทุนที่ดีพอ จึงตัดสินใจเลือกลงทุนในกองทุนรวม
3. ไม่มีเวลา
เนื่องจากไม่มีเวลาจะศึกษา ค้นหา และติดตามข้อมูลเพื่อใช้ในการตัดสินใจการลงทุน
ข้อดีของการลงทุนในกองทุนรวม
กองทุนลงทุนโดยมืออาชีพ
กองทุนลดความเสี่ยงโดยการกระจายการลงทุน
กองทุนรวมมีนโยบายที่หลากหลายให้เลือกลงทุน
กองทุนรวมประหยัดเวลาและค่าใช้จ่ายในการวิเคราะห์และติดตามการลงทุน
กองทุนรวมมีสภาพคล่อง
กองทุนรวมได้ผลประโยชน์ทางภาษี (Capital Gain)
กองทุนรวมเป็นผู้ลงทุนสถาบัน มีอำนาจในการต่อรองที่สูงกว่านักลงทุนบุคคล
กองทุนรวม มี กลต. คอยดูแลอยู่
ข้อเสียของการลงทุนในกองทุนรวม
มีค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่าย
ไม่มีความยืดหยุ่น
ทั้งวิธีการซื้อขาย หรือนโยบายการลงทุน
ข้อมูลที่นักลงทุนได้รับอาจไม่ทันสมัย
โดนทั่วไปจะส่งข้อมูลทุก 6 เดือน หรือ 12 เดือน
ผลการดำเนินงานขึ้นกับผู้จัดการกองทุน
ไม่รับประกันผลตอบแทนจากการลงทุน
ผลงานในอดีตไม่สามารถสะท้อนผลการดำเนินงานในอนาคตได้อย่างสมบูรณ์
ผู้มีส่วนร่วมในกองทุนรวม
บริษัทหลักทรัพย์จัดการลงทุน หรือ บลจ. หรือ บริษัทจัดการ
บริษัทจัดการต้องเป็นบริษัทหลักทรัพย์ที่ได้รับใบอนุญาตจัดการลงทุนจากกระทรวงการคลังเท่านั้น บริษัทจัดการเป็นผู้กำหนดโครงการกองทุนรวม นโยบายการลงทุนและวัตถุประสงค์ เพื่อนำเสนอขออนุมัติจากสำนักงาน ก.ล.ต. และต้องบริหารจัดการลงทุนตามวัตถุประสงค์และนโยบายการลงทุนนั้นโดยเคร่งครัด ทั้งนี้ บริษัทจัดการจะแจ้งนโยบายการลงทุนและวัตถุประสงค์ในการลงทุนให้ผู้ลงทุนทราบ ในหนังสือชี้ชวนเสนอขายหน่วยลงทุนที่แจกจ่ายให้แก่ผู้ลงทุนและผู้ที่สนใจลงทุนได้ศึกษาก่อนที่จะลงทุน
สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (กลต.)
ทำหน้าที่กำกับดูแลให้บริษัทจัดการดำเนินงานให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ พ.ศ.2535 รวมไปถึงการพิจารณาความผิดและลงโทษผู้ทำผิดพระราชบัญญัติดังกล่าวด้วย
ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
นอกจากทำหน้าที่เป็นตลาดรองในการซื้อขายหุ้นสามัญแล้ว ยังทำหน้าที่เป็นตลาดรองให้นักลงทุนเข้ามาซื้อขาย หน่วยลงทุนกองทุนรวม โดยเฉพาะกองทุนปิดที่ยังไม่ครบอายุโครงการ
ตัวแทนสนับสนุนการขายหน่วยลงทุน
ปัจจุบันบุคคลที่จะทำหน้าที่เสนอขายหน่วยลงทุนของกองทุนรวมได้ ต้องเป็นบุคคลที่ได้รับอนุญาตจากสำนักงาน ก.ล.ต. เท่านั้น ตัวแทนสนับสนุนขายหน่วยลงทุน ต้องมีคุณสมบัติตามที่กฎหมายกำหนด และผ่านการทดสอบความรู้ในหลักสูตรการเป็นตัวแทนขายจากสถาบันที่สำนักงาน ก.ล.ต. เห็นชอบ
นายทะเบียนหน่วยลงทุน(Custodian)
นายทะเบียนหน่วยลงทุน เป็นสถาบันการเงินที่ได้รับอนุญาตจากสำนักงาน ก.ล.ต. ให้มีหน้าที่ดูแลทะเบียนรายชื่อผู้ถือหน่วยลงทุน ตลอดจนสิทธิประโยชน์ของผู้ถือหน่วยลงทุน เช่น การจ่ายเงินปันผล และสิทธิประโยชน์ อื่น ๆ บริษัทจัดการอาจทำหน้าที่เป็นนายทะเบียนหน่วยลงทุน สำหรับกองทุนรวมภายใต้การจัดการของตนก็ได้
ผู้ดูแลผลประโยชน์(Trustee)
ทำหน้าที่เสมือนตัวแทนผู้ถือหน่วยลงทุน ติดตามดูแลการจัดการกองทุน ตรวจทานและรับรองการคำนวณมูลค่าทรัพย์สินสุทธิ(NAV) และยังมีหน้าที่เก็บรักษาทรัพย์สินกองทุน โดยแยกทรัพย์สินกองทุน ออกจากทรัพย์สินตน
ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต หรือผู้สอบบัญชีกองทุน
ต้องเป็นบุคคลที่ได้รับอนุญาตให้เป็นผู้สอบบัญชี และมีชื่อขึ้นทะเบียนไว้กับสำนักงาน ก.ล.ต. ต้องไม่มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งทางตรงและทางอ้อมกับบริษัทจัดการ มีหน้าที่ตรวจสอบบัญชีทรัพย์สินของกองทุนรวม ตรวจสอบและให้ความเห็นชอบงบการเงินของกองทุนให้ถูกต้องตามมาตรฐานบัญชี
สมาคมบริษัทจัดการลงทุน
Association of Investment Management Companies (AIMC) บริษัทจัดการที่ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทการจัดการกองทุนรวม การจัดการกองทุนส่วนบุคคล และการจัดการกองทุนส่วนบุคคลที่เป็นกองทุนสำรองเลี้ยงชีพเป็นสมาชิก สมาคมมีหน้าที่กำหนดจรรยาบรรณ และวางมาตรฐานในการปฏิบัติ ให้บริษัทสมาชิกยืดถือและปฏิบัติเป็นมาตรฐานเดียวกันทุกราย กำหนดบทลงโทษเมื่อบริษัทสมาชิกฝ่าฝืนและไม่ปฏิบัติตาม
ประเภทกองทุนรวม
แบ่งตามวิธีซื้อขาย สามารถแบ่งเป็น
- กองทุนเปิด (Open-End fund)
กองทุนรวมที่สามารถเพิ่มหรือลดหน่วยลงทุนได้ ไม่มีกำหนดอายุโครงการ และบริษัทจัดการรับซื้อคืนหน่วย ลงทุนตามกำหนดเวลาที่ระบุไว้ในหนังสือชี้ชวน เช่น ทุกวัน ทุกสัปดาห์ ทุกสองสัปดาห์ ทุกเดือน ทุกไตรมาส หรือทุกหกเดือน กองทุนเปิดจึงเป็นที่นิยม มากกว่ากองทุนปิด เพราะมีสภาพคล่องมากกว่า
- กองทุนปิด (Closed-End fund)
กองทุนรวมที่มีหน่วยลงทุนคงที่ ไม่เพิ่มขึ้นและไม่ลดลง และเปิดให้มีการจองซื้อเพียงครั้งเดียวเมื่อจัดตั้งโครงการ มีกำหนดอายุโครงการแน่นอน และบริษัทจัดการไม่รับซื้อคืนหน่วยลงทุนก่อนครบกำหนดอายุโครงการ ผู้ถือหน่วยลงทุนไม่สามารถไถ่ถอนหน่วยลงทุนก่อน ครบกำหนดอายุโครงการได้ โดยส่วนใหญ่แล้ว อายุโครงการของกองทุนรวมในประเทศไทย จะมีกำหนด 3 ปี 5 ปี หรือ 10 ปี และเพื่อเพิ่มสภาพคล่อง ให้แก่ผู้ถือหน่วยลงทุน บริษัทจัดการอาจนำหน่วยลงทุนของกองทุนปิดไปจดทะเบียนซื้อขายในตลาดรอง(ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย) หรือจัดให้มี ตัวแทนจัดการซื้อขาย (Market maker)
แบ่งตามนโยบายการลงทุน (ทั่วไป) สามารถแบ่งเป็น
- กองทุนตราสารทุน (equity fund)
กองทุนที่มีวัตถุประสงค์ที่จะลงทุนในหุ้น เฉลี่ยในรอบปีบัญชีไม่น้อยกว่าร้อยละ 65 ของมูลค่าทรัพย์สินสุทธิของกองทุน
- กองทุนตราสารหนี้ (Fixed Income Fund)
เป็นกองทุนรวมที่มีนโยบายการลงทุนในตราสารหนี้เป็นหลัก ทั้งตราสารหนี้ภาครัฐ เช่น ตั๋วเงินคลัง พันธบัตรรัฐบาล หุ้นกู้ ซึ่งเป็นได้ทั้งตราสารหนี้ระยะสั้น(อายุคงเหลือไม่เกิน 1 ปี) และตราสารหนี้ระยะยาว (อายุคงเหลือมากกว่า 1 ปี)
- กองทุนผสม (Mixed Fund)
กองทุนรวมที่มีวัตถุประสงค์ที่จะดำรงอัตราส่วนการลงทุนในหรือมีไว้ซึ่งตราสารแห่งทุนในขณะใดขณะหนึ่ง ไม่เกินร้อยละ 65 ของมูลค่าทรัพย์สินสุทธิของกองทุน
แบ่งตามนโยบายการลงทุน (พิเศษ) สามารถแบ่งเป็น
- กองทุนรวมหน่วยลงทุน (Fund of fund)
คือกองทุนรวมที่นำเงินที่ได้จากการจำหน่ายหน่วยลงทุนไปลงทุนหน่วยลงทุนของกองทุนรวมที่จัดตั้งโดย บลจ. อื่น กองทุนรวมตลาดเงิน (Money market fund) กองทุนรวมที่มีนโยบายการลงทุนในหรือมีไว้ซึ่งตราสารหนี้ที่มีคุณภาพและมีกำหนดชำระเงินต้นเมื่อทวงถามหรือมีอายุคงเหลือไม่เกิน 1 ปี
- กองทุนรวมตลาดเงิน (Money Market Fund)
คือ กองทุนรวมที่มีนโยบายการลงทุนในหรือมีไว้ซึ่งตราสารหนี้ที่มีคุณภาพและมีกำหนดชำระเงินต้นเมื่อทวงถามหรือมีอายุคงเหลือไม่เกิน 1 ปี
- กองทุนรวมมีประกัน (Guarantee fund)
คือ กองทุนรวมที่บริษัทจัดการจัดให้มีสถาบันการเงินเป็นผู้ประกันต่อผู้ถือหน่วยลงทุนว่า จะจ่ายเงินลงทุน หรือเงินลงทุนและผลตอบแทน ตามจำนวนเงินที่ประกันไว้ (อาจจะเป็นบางส่วนหรือทั้งหมด) ให้แก่ผู้ถือหน่วยลงทุน เมื่อถือหน่วยลงทุนครบอายุตามระยะเวลาประกันที่กำหนด
- กองทุนรวมคุ้มครองเงินต้น (Capital protected fund)
หมายถึง กองทุนรวมที่บริษัทจัดการวางแผนการลงทุนเพื่อให้ความคุ้มครองเงินลงทุนของผู้ถือหน่วยลงทุน โดยต้องคุ้มครองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ของมูลค่าทรัพย์สินสุทธิของกองทุน
- กองทุนรวมดัชนี (Index fund)
หมายถึง กองทุนรวมที่มีนโยบายสร้างผลตอบแทนให้แก่ผู้ถือหน่วยลงทุนตามการเคลื่อนไหวของดัชนีราคาหลักทรัพย์ที่ระบุไว้ในโครงการจัดการกองทุนรวม
- กองทุนรวมที่ลงทุนในต่างประเทศ (Foreign investment fund หรือ FIF)
คือ กองทุนรวมที่นำเงินที่ได้จากการขายหน่วยลงทุนไปลงทุนในหลักทรัพย์ต่างประเทศ ทำให้ผู้ลงทุนมีทางเลือกในการลงทุนเพิ่มขึ้นและสามารถกระจายการลงทุนเพื่อลดความเสี่ยงได้ในระดับหนึ่ง แต่ผู้ลงทุนจะได้รับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศและภาวะของตลาดที่ประเทศที่กองทุนรวมนี้นำเงินไปลงทุน
- กองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ (Retirement mutual fund หรือ RMF)
คือกองทุนรวมที่จัดตั้งขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ในการส่งเสริมการออมระยะยาวเพื่อการการเลี้ยงชีพของผู้ถือหน่วยลงทุน โดยผู้ถือหน่วยลงทุนสามารถนำเงินที่จ่ายเข้ากองทุนรวมไปหักค่าลดหย่อนในการคำนวณภาษีเงินได้ตามจำนวนที่กรมสรรพากรกำหนด
ทั้งนี้ผู้ลงทุนจะต้องลงทุนอย่างน้อยขั้นที่ 3% หรือ 5,000 บาท (แล้วแต่ยอดไหนต่ำกว่ากัน) และต้องลงทุนต่อเนื่องอย่างน้อย 5 ปี จนครบอายุ 55 ปี และสามารถใช้สิทธิลดหย่อนภาษีสูงสุด 15% หรือไม่เกิน 500,000 บาท
- กองทุนรวมหุ้นระยะยาว (Long Term Equity Fund หรือ LTF)
เป็นกองทุนรวมที่เน้นลงทุนในหุ้น โดยทางการสนับสนุนให้จัดตั้งขึ้นเพื่อเพิ่มสัดส่วนผู้ลงทุนสถาบัน (ซึ่งก็คือ กองทุนรวม) ที่จะลงทุนระยะยาวในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย การเพิ่มผู้ลงทุนสถาบันดังกล่าวจะช่วยให้ตลาดทุนไทยมีเสถียรภาพมากขึ้น ทั้งนี้ ผู้ที่ลงทุนในกองทุนรวมหุ้นระยะยาว ที่เป็นบุคคลธรรมดาจะได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีเพื่อเป็นแรงจูงใจในการลงทุน
- กองทุนรวมอีทีเอฟ (Exchange traded fund หรือ ETF)
เป็นกองทุนรวมเปิดที่บริษัทจัดการจะขายและรับซื้อคืนหน่วยลงทุนกับผู้ลงทุนรายใหญ่ และจัดให้มีตลาดรองสำหรับการซื้อขายหน่วยลงทุนของผู้ลงทุน โดยบริษัทได้จัดให้มีผู้ลงทุนรายใหญ่อย่างน้อย 1 รายที่พร้อมจะซื้อและขายคืนหน่วยลงทุนเพื่อให้ราคาซื้อขายหน่วยลงทุนในตลาดรองสะท้อนมูลค่าทรัพย์สินสุทธิของกองทุนรวมได้อย่างใกล้เคียง (market maker)
- กองทุนรวมหมวดอุตสาหกรรม (Sector fund)
เป็นกองทุนรวมที่มุ่งลงทุนในเฉพาะเจาะจงในหมวดอุตสาหกรรมเพียงบางหมวด โดยเฉลี่ยในรอบปีบัญชีไม่น้อยกว่าร้อยละ 65 ของมูลค่าทรัพย์สินสุทธิของกองทุนรวม
- กองทุนรวมทองคำ (Gold Fund)
เป็นกองทุนรวมที่มีวัตถุประสงค์หลักในการสร้างผลตอบแทนจากฐานะการลงทุนในทองคำแท่ง
- กองทุนรวมอสังหาริมทรัพย์ (Property Fund)
คือกองทุนรวมที่ บลจ. จัดตั้งขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อนำเงินที่ได้จากการจำหน่ายหน่วยลงทุนให้แก่ผู้ลงทุนทั่วไป ไปซื้อหรือเช่าอสังหาริมทรัพย์และจัดหาผลประโยชน์จากอสังหาริมทรัพย์ดังกล่าว
- กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (Provident Fund)
คือ กองทุนที่ลูกจ้างและนายจ้างร่วมกันจัดตั้งด้วยความสมัครใจ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นหลักประกันแก่ลูกจ้างเกษียณหรือออกจากงาน ซึ่งลูกจ้างสามารถนำเงินสมทบกองทุนมาลดหย่อนภาษีได้สูงสุดถึง 500,000 บาท
- กองทุนส่วนบุคคล (Private Fund)
เป็นกองทุนที่บุคคล หรือ คณะบุคคล(ไม่เกิน 35 ราย) มอบหมายให้บริษัทจัดการที่ได้รับอนุญาตจาก กลต. บริหารกองทุนตามนโยบายและตามความต้องการของลูกค้าโดยตรง
- กองทุน Hedge Fund
คือ กองทุนประเภทหนึ่ง ที่มีจุดมุ่งหมายในการบริหารเพื่อให้ได้ผลตอบแทนหรือกำไรให้มากที่สุด โดยใช้เครื่องมือทางการเงินที่หลากหลายและซับซ้อน เช่น ตราสารอนุพันธ์ต่างๆ